HỘI NGHỊ THUỐC NAM_1_Bác Sĩ Lê Hùng

 

VẤN ĐỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN

CÂY THUỐC NAM TẠI TP HỒ CHÍ MINH

 

Bs Lê Hùng

Chủ tịch Hội Đông y Tp HCM

 

Khẩu hiệu “Nam dược trị Nam nhân” đã được Y tổ Tuệ Tĩnh đề xuất từ thế kỷ thứ 14. Kể từ đó qua hàng trăm năm, thuốc Nam vẫn tồn tại, phát triển, nhưng còn thăng trầm chưa thể cạnh tranh với thuốc Bắc, thuốc ngoại nhập. Năm 1996 , Đảng và Nhà nước ta đã ban hành chính sách quốc gia về thuốc và nêu rõ “ …kế hoạch hóa nhiệm vụ phát triển nguồn dược liệu, xây dựng các vùng nuôi trồng cây, con làm thuốc, kết hợp trồng rừng với trồng cây thuốc. Chọn lọc, bảo tồn phát triển nguồn giống và gen cây thuốc, xây dựng vườn quốc gia về cây thuốc. Xây dựng bộ tiêu chuẩn của nhà nước về các dược liệu…”. Quyết định số 222/2003/QĐ-TTg ngày 03/11/2003 của Thủ Tướng Chính phủ phê duyệt chính sách quốc gia về y dược cổ truyền đến năm 2010 khẳng định rằng “…ban hành chánh sách ưu đãi, bảo trợ việc nuôi trồng dược liệu, sản xuất thuốc y dược cổ truyền và chính sách khai thác dược liệu tự nhiên hợp lý. Đảm bảo lưu giữ, tái sinh và phát triển nguồn gen dược liệu. Quy hoạch vùng trồng dược liệu, đảm bảo đủ dược liệu thiết yếu…”. Còn rất nhiều những Nghị quyết, Quyết định, Chỉ thị…của nhà nước về chủ đề này đã được ban hành . Nói chung ngành y học cổ truyền có đủ tính cách pháp lý và được sự hỗ trợ, giúp đỡ của Nhà nước trong công cuộc bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu (thuốc Nam) trong nước. Tuy nhiên cho đến hiện nay sự bảo tồn và phát triển nguồn thuốc Nam trong cả nước cũng như tại Tp Hồ Chí Minh còn gặp nhiều khó khăn. Nhưng dù có khó khăn, đây là con đường chúng ta phải đi, phải vượt qua trở ngại và đạt cho được mục đích đề ra, dù nhanh hay chậm.

A. TẠI SAO PHẢI QUẢN LÝ, BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN CÂY THUỐC NAM?

1. Cần phải bảo tồn cây thuốc Nam nếu không nhiều loại cây thuốc sẽ bị biến mất.

Hiện nay người ta khai thác nguồn dược liệu trong thiên nhiên một cách không thương tiếc, không có kế hoạch trồng lại hay bảo tồn một cách cụ thể. Tệ hơn nữa, khi có tin đồn một loại dược liệu nào đó có thể chữa được bệnh khó, bệnh nan y…. Dù tác dụng của thuốc chưa được các nhà khoa học đánh giá, nhưng giá cả thu mua tăng vùn vụt do nhiều khách hàng tìm mua. Cầu vượt cung, thế là người ta đổ xô đi khai thác dược liệu đó trong thiên nhiên cho đến khi cạn kiệt. Hoặc vì một mục đích nào đó thương lái nước ngoài đột ngột thu mua một số dược liệu thông thường nhưng với giá cao hoặc rất cao, người dân cũng sẽ ào ào khai thác đem bán cho họ và những dược liệu ấy dần dần cũng có nguy cơ tuyệt chủng!. .

2. Cần phải trồng nhiều loại cây thuốc Nam với số lượng lớn để thay thế dần dược liệu nhập khẩu bởi những lý do sau:

a. Lệ thuộc vào dược liệu ngoại nhập: Hiện nay chúng ta  phải nhập khẩu từ 70 - 80% số lượng dược liệu sử dụng hằng năm, (tương đương khoảng  40.000 đến 60.000 tấn) chủ yếu từ Trung quốc. Sự lệ thuộc vào dược liệu nhập khẩu với số lượng lớn như vậy là một sự lệ thuộc không hay về mặt kinh tế, sức khỏe toàn dân, cũng như an ninh quốc phòng.

b. Dược liệu ngoại nhập không rõ nguồn gốc, kém chất lượng, tẩm các loại thuốc bảo quản độc hại:  Đa số dược liệu được nhập từ Trung quốc xuyên biên giới qua đường tiểu ngạch nên Nhà nước không thể kiểm tra, kiểm soát, kiểm nghiệm chất lượng dược liệu một cách đầy đủ và  được xem như “thả nổi”. Theo đánh giá của Cục Quản lý Y Dược cổ truyền về việc quản lý chất lượng dược liệu: “…nguồn dược liệu nhập khẩu theo đường tiểu ngạch từ Trung quốc rất khó kiểm soát chất lượng và nguồn gốc xuất xứ của dược liệu. Trong những năm qua các phương tiện thông tin đại chúng đã phản ảnh nhiều loại dược liệu có chất lượng kém (dược liệu “rác”, dược liệu bị chiết xuất bớt hoạt chất, dược liệu có chứa chất bảo quản độc hại…) từ biên giới đã xâm nhập vào thị trường trong nước mà chưa được kiểm soát và quản lý chặt chẽ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng và hiệu quả điều trị của thuốc Đông y, thuốc từ dược liệu…”. Theo tài liệu của Viện kiểm nghiệm Trung ương khi kiểm tra  400 mẫu dược liệu thì có tới 60% số mẫu chưa đạt chất lượng. Trong đó, 20% số thuốc còn bị trộn rác như cát, ximăng, lẫn tạp chất, giả mạo, tẩm ướp hóa chất độc hại....Tình trạng dược liệu giả, kém chất lượng, có chứa chất bảo quản gây độc cho cơ thể và không có nguồn gốc rõ ràng như thế, làm cho những tai biến do dùng thuốc Đông y ngày càng nhiều. Khoa dị ứng lâm sàng bệnh viện Bạch mai đã thống kê cho thấy có nhiều trường hợp dị ứng thuốc Đông dược trong đó một số trường hợp phải nhập viện theo dõi. Trung tâm phản ứng có hại của thuốc (ADR Việt Nam) cũng đã báo cáo 78 trường hợp bị  tác hại của thuốc Đông y như cao trăn, thuốc ngâm rượu (5 trường hợp), bài thuốc chữa cảm sốt (4 trường hợp trong đó có 2 trường hợp tử vong!), thuốc trị nhức xương, cao hổ cốt ngâm rượu, bột dạ dày…Những bệnh nhân này có triệu chứng lâm sàng nhẹ như: nổi mẫn ngứa, buồn nôn, phù nề…đến tiêu chảy kéo dài, bí tiểu kèm thay đổi các chỉ số sinh hóa trong máu. Nặng hơn nữa có thể cấm khẩu, hôn mê, co giật và tử vong. Chính vì vậy hiện nay nếu có một bệnh nhân hỏi rằng: “Tôi có thể uống thuốc thang lâu dài (nhiều tháng) để chữa bệnh được hay không?”, “Có độc hại gì cho cơ thể không?” hoặc “trẻ con  dùng thuốc thang  lâu dài có độc hại gì không?... Đối với những câu hỏi như vậy, thầy thuốc có lương tâm sẽ rất khó trả lời!. 

c. Kinh nghiệm, tay nghề và trình độ của các thầy thuốc y học cổ truyền sẽ bị suy giảm, các bài thuốc nổi tiếng cũng trở thành “vô dụng”; bởi vì nếu chỉ có trong tay những loại dược thảo kém chất lượng và chứa chất độc hại như trên thì thấy thuốc giỏi cũng đành bó tay!.

d. Niềm tin vào y học cổ truyền của bệnh nhân cũng bị “xói mòn”, hoặc mất niềm tin. Bởi vì họ sử dụng thuốc y học cổ truyền nhưng không lành bệnh mà có thể còn bị những phản ứng phụ.

e.  Giá cả không ổn định: Giá các dược liệu nhập khẩu cũng tăng giảm rất thất thường tùy theo những biến động trên thị trường mà chúng ta không thể kiểm soát và bình ổn giá thuốc được. Nạn buôn lậu, đầu cơ dược liệu ngoại nhập vẫn thường xảy ra, làm cho giá thuốc tăng cao. Tuy nhiên bên cạnh đó là những loại dược liệu giả, dược liệu đã được chiết xuất hết hoạt tính (như rác), dược liệu kém chất lượng thì được bán với giá rất rẻ và chính vì vậy những loại dược thảo được trồng trong nước có chất lượng và nguồn gốc rõ ràng…được bán với giá hợp lý cũng không thể cạnh tranh nổi!.

f. Thất thoát dược liệu quý trong nước: Ở các tỉnh phía Bắc, gần biên giới Trung Quốc, thương lái thu mua các dược liệu quý trong tự nhiên của đồng bào ta rồi đưa qua Trung quốc, tại đây họ chế biến, chiết xuất lấy các chất quý hiếm trong những loại dược thảo này. Sau đó xuất qua biên giới trở lại cho Việt Nam. Khi ấy các dược liệu này không còn hoạt chất nữa mà trở thành “rác”, nhưng được bán với giá của dược liệu xuất khẩu!.

B. HỘI ĐÔNG Y TP HCM NÊN LÀM GÌ TRONG VIỆC BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN CÂY THUỐC NAM Ở TP HCM?.

Với chức năng nhiệm vụ của Hội Đông y Tp HCM, chúng tôi sẽ tiến hành từng bước sau:

  1. Tuyên truyền tác dụng và những lợi ích khi dùng thuốc Nam đến với người dân thông qua các phương tiện thông tin đại chúng
  2. Khuyến khích trồng cây thuốc Nam tại nhà (trong khu đô thị) để chữa bệnh thông thường
  3. Nâng cao nhận thức nhiều hơn nữa về tác dụng và lợi ích của thuốc Nam đến với hội viên, và những người làm ngành y học cổ truyền tại Tp HCM
  4. Tổ chức các lớp học về thuốc Nam cho hội viên
  • Phương thức bảo tồn thuốc Nam
  • Nuôi trồng, thu hái, chế biến, bảo quản
  • Tác dụng của các loại thuốc Nam
  • Các bài thuốc Nam hay (tâm đắc)
  • Sử dụng thuốc Nam để điều trị những chứng bệnh cụ thể.

ð Làm sao cho hội viên và những người làm ngành y tế có nhiều kiến thức, yêu thích và sử dụng thuốc Nam trong điều trị, phòng bệnh cho bệnh nhân và người nhà nhiều hơn nữa

  1. Đề nghị đưa thuốc Nam vào dạy tại các khoa Y học cổ truyền của các trường Đại học Y khoa của Tp HCM
  2. Liên kết với 24 quận huyện hội Đông y và các công ty dược trong Tp HCM.
  • Tổ chức vườn thuốc Nam ở các quận huyện
  • Khuyến khích trồng thuốc Nam ở các hộ gia đình (trong sân nhà, hàng rào, vườn, bờ ao…)
  • Trồng thuốc Nam trên diện rộng
  • Thu hái, sơ chế, bảo quản, đóng gói bao bì,
  • Trưng bày sản phẩm,
  •  Bao tiêu sản phẩm
  1. Sưu tầm và lập tủ sách về thuốc Nam bao gồm các tác phẩm của những tác giả xưa và nay. Đề nghị, khuyến khích, hỗ trợ những thấy thuốc y học cổ truyền giỏi, có kinh nghiệm sử dụng thuốc Nam, viết sách và tài liệu giảng dạy về thuốc Nam cho học viên
  2. Tổ chức những buổi hội thảo về bảo tồn, phát triển và ứng dụng thuốc Nam (những bài thuốc tâm đắc) hằng năm
  3. Tổ chức những buổi triển lãm và giới thiệu sản phẩm về thuốc Nam được trồng và chế biến tại Tp HCM

 

Lượt xem: 506
Đang xử lý...